Gewoon maandagmorgen

Toen ik vanmorgen mijn hoofd uit de lakens stak, ontwaarde ik een vaal zonnetje. Na de 'mislukte' zomer van 2011 hoeft de door Mart Smeets tot 'koperen ploert' bevorderde hemelbol niet uitbundig te stralen om mij bij het krieken van de dag blij te stemmen. Een lekker gevoel en een positieve stemming sloegen echter al snel om. Niet omdat Pluvius het bewind overnam, maar omdat een regen van berichten uit kranten, radio en tv het perspectief van een mooie nieuwe dag tot de grond toe afbraken. Allemaal berichten die frustreren omdat ze haaks staan op wat je in je eigen belevingswereld als prettig en 'normaal' beschouwt. Of is het normaal, dat de vertrokken baas van TNT Peter Bakker bij het vrijwillig verlaten van de posttent stiekem een veel groter bedrag als afscheidscadeau heeft meegegraaid dan eerst was gemeld? Stiekem? Nou ja, voor de buitenwacht dan. Grootverdiener Wim Kok was natuurlijk als lid van de Raad van Commissarissen wel op de hoogte. Is het normaal dat de baas van de COA (die uiteraard ook weer dik boven de Balkenendenorm wordt betaald) er blijkens onderzoek van de NOS een enorme puinhoop van maakt binnen haar organisatie? Wat is normaal? Misschien moet je helemaal niet opkijken van een bericht als zou de baas van het Centraal Planbureau, een prominente pvda'er, moedwillig knoeiwerk leveren aan het rechtse kabinet-Rutte. En misschien is het helemaal niet reëel, dat je van een heel leger Europese politici verwacht dat ze eindelijk eens doortastende stappen zetten in het beteugelen van de Europese schuldencrisis. Feit is, dat het overleg van de ministers van Financiën van de eurozone ook dit weekend weer niets heeft opgeleverd. De Amerikaanse econoom Niall Ferguson verbaast zich daar overigens helemaal niet over. De wijze waarop hij de Europese politici neerzet als een stelletje beroepsleugenaars, incompetente bestuurders en grootaandeelhouders in het veroorzaken van alle ellende, doet je er naar verlangen weer diep onder de lakens weg te kruipen.

De dag was zo mooi begonnen, met een ochtendzonnetje en met in het Radio1-journaal de mededeling dat de Aziatische beurzen op een dikke winst staan van zo'n 2, 5 procent. Dat opent perspectieven voor een mooie beursdag in Europa. Dat het oude cijfers zijn van drie dagen eerder en dat de actuele cijfers dieprood gekleurd zijn, houdt de nog niet geheel wakkere presentatrice op dat moment nog voor mij verborgen. En wat kan het haar ook schelen! Een Duitse nieuwszender meldt in een opgewekte sfeerreportage uit Griekenland, dat de uitgebreide, beter betaalde en gefortuneerde Grieken zich minder zorgen maken over 'hun' problemen dan een groot deel van de andere Europeanen. Hè? Waarom zou ik me dan bij het krieken van de dag opwinden over het toekomstige wee van ons werelddeel en meer nog in het bijzonder over ons eigen kikkerland? Dat we bij een ongecontroleerd faillissement van Griekenland zo'n 80 tot 120 miljard moeten ophoesten, moet me daar de pet van jeuken? Dat er binnenkort misschien weer een bank omvalt en vooral Jan Modaal in zijn val zal meeslepen? Ik probeer, luchthartig als een Griek die zich de stuipen lacht om door zijn regering aangekondigde belastingverhogingen, mijn aandacht te verleggen naar wat minder stressende berichten. Naar bijvoorbeeld de verheffende informatie van rokkenjager Berlusconi dat Angela Merkel een 'onneukbare kont' heeft en naar de vergoeilijking door de voormalige praeses van het IMF, DSK, van zijn sexuele escapades ("een moreel foutje"). Kan of moet ik daar hoopvol of vrolijk van worden? Kan ik me optrekken aan de geruststellende bezwering van Rotterdamse politieautoriteiten, dat het nu afgelopen moet zijn met destructieve taferelen van randdebielen bij voetbalwedstrijden? Voor mijn eigen gemoedsrust houd ik het er maar op, dat het gewoon weer ouderwets maandagmorgen is. Niet meer en niet minder.

Sex en politiek

Politici kunnen maar beter afstand houden tot sexistische uitlatingen en gedragingen. Ze leveren altijd commotie op, meestal gedonder en slechts zelden beoogd electoraal gewin. Ik moest er vandaag aan denken bij het lezen van de aankondiging van een binnenkort verschijnend boek over Sarah Palin, de voormalig gouverneur van Alaska en in 2008 runningmate van republikeins presidentskandidaat John McCain. De langverwachte en bij voorbaat controversiële biografie bevat een aantal pikante bijzonderheden. Palin heeft volgens de succesvolle Amerikaanse schrijver Joe McGinniss coke gesnoven, rookte marihuana tijdens haar studententijd en had een half jaar lang een affaire met een zakenpartner van haar man. Ook had ze tijdens haar verloving een onenightstand met een topbasketballer.
De 47-jarige ex-gouverneur van Alaska positioneert zich sinds haar plotselinge opkomst als de runningmate van McCain als een zeer conservatieve, voorbeeldige, 'all American' moeder, met rechtse standpunten. Dat moet ze natuurlijk zelf weten. Maar of dit soort publicaties het fundament onder haar politieke aspiraties verstevigen? Palin overweegt nog zich kandidaat te stellen voor de presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten in 2012. Of ze dat ook daadwerkelijk doet, wordt volgens mij steeds twijfelachtiger. Haar populariteit blijft maar dalen volgens de peilingen.

Een tweede sexistische opmerking die vandaag in de kolommen scoorde, kwam -jawel, daar is-ie weer- uit de mond van Italiës flamboyante en kennelijk sexbeluste premier Silvio Berlusconi. Hij is in grote verlegenheid gebracht, omdat telefoontaps uit onderzoeksdossiers van het OM blijven uitlekken. Zo zou hij zich in vulgaire bewoordingen hebben uitgelaten over Angela Merkel: de Duitse bondskanselier van Duitsland zou een 'onneukbare dikke kont' hebben. Natuurlijk zijn we van Berlusconi, nog niet zo lang geleden -volgens de bladen- het stralende middelpunt van hitsige bunga-bungaparties, het een en ander gewend. Maar onderhand lijkt ook de maat bij de Romeinen vol. Zelfs vanuit het centrumrechtse kamp van Berlusconi zelf komt scherpe kritiek op de veronderstelde uitspraken van de premier, zeker nu Rome met zijn enorme staatsschuld steun vanuit Berlijn hard nodig heeft in de onderhandelingen in de eurozone.

Exit euro?

Is er nog toekomst voor de geplaagde euro? Het onderwerp is na alle dramatische ontwikkelingen van de afgelopen maanden allang geen taboe meer. Het afgelopen weekeinde kwam het item in diverse radio- en tv-programma's en andere media uitgebreid aan de orde. Als de Europese regeringsleiders eind deze maand weer aan de vergadertafel schuiven, moet duidelijk worden welke stappen zij verder kunnen en vooral ook willen zetten om de euro te redden. Er liggen grote hindernissen op hun pad, zoals het opgeven van soevereiniteit, de wil eigen banken te sparen en de kwestie of er wel of niet euro-obligaties moeten worden ingevoerd.

Het schrappen van de euro zou Europa in 'de moeder van alle crises' storten, zo denkt de Amerikaanse econoom Eichengreen. Oud-minister en huidig ABNAmro-bankier Gerrit Zalm moet er ook niet aan denken. Hij is een van de velen die openlijk gruwt bij de gedachte aan het opheffen van de eenheidsmunt. De gevolgen zouden de crisis van de jaren dertig van de vorige eeuw overstijgen, voorziet de liberale eurofan. De Rotterdamse hoogleraar monetaire economie Casper de Vries (Trouw, 5 september 2011) haalt echter zijn schouders op bij alle geschetste dramatische gevolgen. "Het zijn angstverhalen. Maar ik snap het wel. Veel mensen hebben hun leven verkocht aan de euro. En opeens gaat het feestje niet door." Als hij het voor het zeggen zou hebben in Europa, geven landen een deel van hun soevereiniteit op, komt er meer Europese integratie en Europees toezicht op de banken. Maar die uitkomst van de komende beraadslagingen lijkt op dit moment niet erg reëel. Daardoor nadert het moment dichterbij, dat doormodderen meer gaat kosten dan het opbreken van de muntunie.

Omdat een land niet uit de muntunie gezet kan worden en Griekenland niet vrijwillig de euro zal opgeven, zouden juist de sterke landen kunnen besluiten eruit te stappen, opperde vorige week een Duitse ondernemer in de Financial Times. Duitsland en Nederland bijvoorbeeld. Finland, Oostenrijk, Luxemburg en misschien Frankrijk. Die landen kunnen dan een eigen munt beginnen of hun valuta aan elkaar koppelen, zoals Duitsland en Nederland lang deden.
Professor De Vries is nuchter over de gevolgen van zo'n dramatische stap: "Er is even grote rotzooi. De export uit de noordelijke landen zal een knauw krijgen, omdat die munt sterker zal worden dan de zuidelijke. De banken die veel staatsobligaties van zuidelijke landen hebben, zullen gesteund moeten worden. Centrale banken hebben kapitaalinjecties nodig. Er zal een korte krach zijn. Pensioenfondsen en verzekeraars verliezen geld. De staatsschuld zal eerst weer oplopen. Maar de zuidelijke landen worden juist concurrerender omdat de koers van hun munt relatief zakt. Daardoor kunnen ze makkelijker uit de recessie groeien en de schuldenberg verkleinen. "Als het Zuiden weer groeit, heeft het Noorden daar uiteindelijk ook meer aan. En in de nieuwe munt zal heel snel meer vertrouwen zijn dan in de oude euro."

Europese diarree

VVD-coryfee en oud-EU-commissaris Frits Bolkestein hield gisteravond op de beeldbuis een resoluut pleidooi voor uittreding van Griekenland uit de eurozone: "Vòòr het te laat is!". Ontelbare autoriteiten uit de internationale politieke en monetaire wereld laten momenteel hun licht schijnen op de Europese schuldencrisis. De toon van de commentaren wordt steeds negatiever, grimmiger en cynischer. De euro is van een lovebaby een niemandsvriend geworden, zo schreef gisteren een dagbladcommentator. In een poging de oorzaak van de crisis bloot te leggen worden er met terugwerkende kracht tal van verwijten gemaakt: Griekenland had met zijn valse boekhouding nooit mogen toetreden tot de eurozone; landen als Frankrijk en Duitsland hadden nooit als eerste de hand mogen lichten met het stabiliteitspact; en de toetreding van al die nieuwe lidstaten had veel beter doordacht en in een bedaagder tempo moeten gebeuren.
De voortekenen voor een oplossing van het Europese probleem zijn niet erg positief. De 'gewone' burger steekt zijn mening niet onder stoelen of banken. Voor velen van hen is elke euro voor Europa een weggegooide euro. Europese politici, de spreekbuizen Barroso en Junker voorop, moeten het in alle toonaarden ontgelden en ontberen ieder greintje vertrouwen. Europa is van en voor de burgers, werd er in het verleden nogal eens gezegd. Die burger weet ondertussen wel beter. In zijn visie hebben de Europese politici er in ieder geval alles aan gedaan om dat te verhinderen. Juist nu het er op aankomt krachtdadig een eenduidig beleid te ontwikkelen om het etterende proces te stoppen en deugdelijke oplossingen(die er volgens deskundigen wel degelijk zijn!) te bewerkstelligen laten de politici verstek gaan. Apathische politici zonder ruggengraat die meer oog hebben voor hun eigen belang (om herkozen te worden) dan voor het belang van de burger, die lijdzaam moet toezien hoe de puinhoop steeds groter wordt en hoe het continent in een diepe existentiële crisis wordt gestort. Opportunisme viert hoogtij bij de partijen en politici, nu elk engagement met Europa in het huidige klimaat wordt bestraft met kiezersverlies. Zolang incompetente angsthazen in Brussel de dienst uitmaken en in paniek vluchten voor iedere dreiging, wordt de vicieuze cirkel niet doorbroken en krijgt de Europese burger het de komende decennia stevig voor de kiezen. Het allerberoerdste is, dat iedereen ziet hoe en waar het misgaat, maar dat degenen die de touwtjes in handen hebben met bezwete voorhoofden en poep in de broek de armen angstvallig gevouwen op de buik houden.