De veelbesproken kloof tussen burger en politiek openbaart zich de laatste jaren vooral ook op het terrein van Europa. De Nederlandse bevolking zei in het referendum keihard 'nee', maar de vaderlandse regenten bleven ook na het legen van de stembussen onaangeroerd hun steven richten op méér Europa. Met zulke zelfverzekerde politici zou je mogen verwachten, dat ze ook krachtdadig optreden in tijden van crises. Maar niets is minder waar, zoals bleek na het uitbreken van de krediet- en bankenpleuris. O.a. Ierland, Griekenland en Portugal maakten er financieel een potje van voordat de ogen in Brussel eindelijk een keer open gingen en er schoorvoetend een paar vingers uit de mouw kwamen.
Politiek commentator Thomas von der Dunk pleit in de Volkskrant van 28 juni 2010 voor het einde van de Europese laat-maar-waaien-aanpak. Hij wil strenge regels voor landen èn voor banken. Geen 'laissez faire' betekent volgens hem o.a. dat de ruimte voor lidstaten om met belastingtarieven elkaar te beconcurreren drastisch moet worden beperkt. In plaats van naar belastingparadijsen moet Europa streven naar belastingsolidariteit. Volgens Von der Dunk gaat het daarbij niet om de BTW-tarieven voor kappers en soortgelijke zaken, waar Brussel zich maar al te graag tegenaan bemoeit: de kapper in Barcelona is door minder BTW echt geen oneerlijke concurrent voor zijn collega-barbier in Barendrecht. Evenmin gaat het om de ongelijkheid van het 'kwartje van Kok'. Waar het wel om gaat zijn de absurd lage belastingtarieven voor expats en multinationals. Om ze maar binnen te halen hoeven ze van de politiek veel minder aan de fiscus af te dragen dan gewone burgers en gewone bedrijven die op nationaal vlak opereren. Tegelijkertijd profiteren ze wel van de door de gewone burgers en de gewone bedrijven betaalde collectieve infrastructuur.
Von der Dunk wil, om herhaling te voorkomen, dat Europa harder optreedt en dat de schuldigen van de crisis worden gestraft, zeker na alles waar die bonusgraaicultuur toe geleid heeft. Dat zal naar het oordeel van de commentator niet makkelijk zijn, maar elke kans moet volgens hem aangegrepen worden. Het vergt een minimaal besef van rechtvaardigheid, nu de modale burger met miljarden bezuinigingen in heel Europa het gelag voor de goklust van de Madoffs en Kerviels betaalt. Het impliceert ook de bereidheid om elkaars boeven uit te leveren, zodra daarom wordt gevraagd. Wil Brussel een klein beetje steun terugwinnen bij de Europeanen, dan zal het zich honderderd keer moeten bedenken alvorens de unie opnieuw te snel en onbezonnen met nieuwe staten uit te breiden. Staten, die op papier dan wel mogen deugen, maar een cultuur kennen waar papier geduldig is en de praktijk niet zo snel aan het papier wordt aangepast.
De grote fout van Brussel is geweest, dat om allerlei geostrategische redenen landen zijn binnengelaten die feitelijk niet aan de normen van toetreding voldoen. Dat mag die nieuwe landen zelf een stukje op de goede weg hebben geholpen, maar het heeft tegelijk wel het vertrouwen van veel burgers in Europa ondermijnd. Die mogen nu voor de politieke lichtzinnigheid van hun politici en o.a. de Griekse feestvierderij boeten.
Desondanks, je gelooft het niet, dreigt een herhaling op de Balkan. Immers, Brussel wil de Serviërs, Kosovaren en Bosniërs niet teleurstellen. Slappe knieën, een ruggegraat van aardappelpuree en een onstuitbaar opportunisme, ze zijn onlosmakelijk met de Brusselse bestuurders verbonden. Maar wie op deze manier de bezwaren van de eigen burgers tegen uitbreiding terzijde schuift, speelt opnieuw met vuur.
