zondag 10 oktober 2010

Noordkoreaanse openheid

De bijzondere datum 10-10-10 heeft vandaag niet alleen voor de Nederlandse Antillen maar ook in Noord-Korea een bijzondere invulling gekregen. Tot nog toe was het land vrijwel hermetisch van de buitenwereld afgesloten. Vandaag echter werd voor het eerst in de geschiedenis van dit ouderwets communistische en dictatoriaal geregeerde land door de machthebbers een website in de lucht gebracht. Ook werden de internationale media afgelopen weekend volslagen onverwacht uitgenodigd om vanuit de hoofdstad Pyongyang verslag te doen van een grote militaire parade ter gelegenheid van de 65ste verjaardag van de regerende Arbeiderspartij. Zo wist de NOS afgelopen weekend als eerste buitenlandse omroep een live satellietverbinding te maken vanuit Pyongyang. Voor Noordkoreaanse begrippen zijn deze even onverwachte als ongewone daden van openheid ontwikkelingen waarop rustig het etiket 'revolutionair' geplakt zou kunnen worden.
De uitnodiging aan buitenlandse journalisten heeft mogelijk te maken met een komende machtswisseling in de Noordkoreaanse hoofdstad. De huidige leider Kim Jong-il is al geruime tijd ernstig ziek. Hij was bij de parade aanwezig, samen met zijn zoon en vermoedelijke opvolger Kim Jong-un. Verwacht wordt dat Kim Jong-un, die onlangs - als een soort voorbode - enkele hoge politieke functies en een generaalsrang kreeg bij de Noordkoreaanse strijdkrachten, binnen afzienbare tijd de touwtjes van zijn vader zal overnemen.

De moderne geschiedenis van Noord-Korea begint op 15 augustus 1945. Korea was toen, sinds 1910, bezet door Japan, een situatie waaraan een einde kwam tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog, met de atoombom op Hiroshima en Nagasaki en vervolgens de overgave van Japan. Het bewind over Korea werd verdeeld: het zuidelijke deel werd bezet door de Amerikanen en het noorden door de Sovjet-Unie. Onder invloed van de Sovjet-machthebbers kwam op 29 augustus 1946 Noord-Korea's communistische partij aan de macht, onder leiding van Kim Tubong en Kim il Sung. De partij voerde politieke en economische hervormingen door waarbij niet-communistische invloeden werden uitgeschakeld, religie werd onderdrukt en een partij-geleide economie werd ingesteld.

In juni 1950 viel het Noordkoreaanse leger Zuid-Korea binnen, het begin van wat bekend zou worden als de Koreaanse oorlog. Deze eindigde in juli 1953 door tussenkomst van de Verenigde Naties in de vorm van een wapenstilstand die tot op de dag van vandaag voortduurt. Sinds het moratorium staan de legers van de twee landen oog in oog met elkaar aan weerszijden van de gedemilitariseerde zone.
De zogenaamde 'vergeten oorlog' heeft aan beide kanten miljoenen levens gekost. In de oorlog werd Noord-Korea geholpen door China, Zuid-Korea door de Verenigde Staten, onder de vlag van de Verenigde Naties. Ook enkele duizenden militairen van de Nederlandse krijgsmacht waren betrokken bij de oorlogshandelingen. In mijn militaire diensttijd (het overgrote deel daarvan bracht ik als jong officier door op de Sectie Voorlichting, Vorming en Psychologische Oorlogsvoering op het hoofdkwartier van de Koninklijke Landmacht in de Prinses Julianakazerne in Den Haag) heb ik enkele brochures geschreven over dit hoofdstuk in de Nederlandse krijgsgeschiedenis.

In de jaren zestig van de vorige eeuw begon Noord-Korea zich af te wenden van Russische bemoeienis, terwijl de opstelling tegenover Zuid-Korea feller werd. In dat decennium waren er verscheidene gewelddadige incidenten. Toch kwamen Noord- en Zuid-Korea op 4 juli 1970 met een gezamenlijke verklaring dat door beide partijen naar wegen tot hereniging gezocht zou worden. Deze sorteerden echter tot de dag van vandaag geen enkel effect. Ook in het begin van het nieuwe millennium bleven de spanningen, incidenten en wederzijds machtsvertoon (o.a. Noordkoreaanse kernproeven) voortduren. Het meest recente incident dateert van maart van dit jaar toen Noord-Korea een Zuidkoreaans oorlogsschip tot zinken bracht, waarna Noord-Korea dreigde met een kernoorlog bij eventuele sancties.